Mønsterplanen 1987 · samiske fagplaner 1989, s. 54 (skann 56)

Ealáhusdoaimma ja bargosajit báikkálaš servvodagas: Makkár bargosajit gávdnojit. Áigeguovdilis ovdamearkkat iešguđet lágán ealáhusain. Bargosajiid galledit. Bargobiras. Ealáhusdoaimmat ja barggut Sámis, Norggas ja eará Davviriikkain: Makkár deatalaš ealáhusgeainnut gávdnojit Sámis. Konkrehtalaš ovdamearkkat oljoindustrias. Mot olju lea šaddan ja mot dan bajás oažžut Konkrehtalaš ovdamearkkat. Buohtastahttin. Bargojuogadeapmiid nissoniid ja dievdduid gaskka riggodagaid ektui. Ressurssa geavaheapmi historjjálaš perspektiivvas: Bivdokultuvra - luonddueanadat. Mot ovdal lei luonddus dássádat, sihke nuoskideami hárrái ja elliid hárrái. Mi váikkuhili ahte dát dássádat gopmánii? Eanadoallokultuvra - eanadoalloanadat. Servvodat hábmejuvvon allateknologias, industrias- ja ođđa guovlluin. Rikkis ja geafes riikkat: Ressurssa geavaheapmi, ealáhus- ja bargodoaimmat. Buvttadeapmi ja geavaheapmi rikkis ja geafes riikkain. Konkrehtalaš ovdamearkkat. Buohtastahttin. Bargojuogadeapmi nissoniid ja dievdduid gaskka riggodagaid ektui. Nuoskideapmi: Nuoskideapmi iešguđet lágán industriain, eanadoalus, orrunsajiin ja mášidnafievruin. Radioaktiivvalaš nuoskideapmi. Suonjardeapmi. Caggandoaimmat. ILBMI MIN BIRRA Váldobargu galgá addit oahpu fysihkalaš luonddudilálašvuođain ja čilget mot dat váikkuhit eallimii eatnamis. Oahppit galget dutkat konkrehtalaš diliid lagas birrasis ja beroštišgoahtit luonddudilálašvuođain. Fágalaš obbastahttimat galget oahpahuvvot easkka loahpas mánáidskuvlla dásis. Oahppit ožžot muhtun lágán dovddiidusa dovddus fenomenain nugo čuoggás, jienas, ráđas jna. Iežaset áicagiin sii galget oahppat dálkki ja dálkádagaid birra, ja dakko bokte dovddiidit temperatuvrra, áimmu, čázi, livlli jna. Sii galget oahppat eatnanbajoža birra ja mot dat dadistaga nuppástuvvá, luonddudilálašvuođaid birra iešguđet lágán olmmoščearđain, ja mot sii dásiduvvet, ja ovttastusa gaskal fysihkalaš dagaldagaid, šattuid ja návddiid eallima. Oahppit galget maiddái oažžut oahpu mot luondu lea geavahuvvon árbevirolaš oktavuođas ja árbevirolaš ekonomalaš oktavuođas. Sii galget maid oažžut obbalaš oainnu fysihkalaš máilbmegovas, manne lea beaivi ja idja, ja mot jahkeáiggit molsašuvvet. 1.–3. luohkká Áicevaš luonddudilálašvuođat lagas birrasis: Dovddiidit jienaide. Duhkoraddat magnehtain. Arvedávgi, guovssahas j.ea. Dálki ja dálkkádat: Dálkeáicagat, termomehtara geavaheapmi. Lievlludit ja jieknudit čázi. Jiekŋa ja muohta. Iešguđet lágán dálkkit. Dálkkádat mearkkat. Eana: Eanadagat ruovttubáikkis ja eará báikkiin. Geađgi ja eanasorttat. Čázi birasjohttu ja dan doaimma eatnnabajoža hárrái. Máilbmegovva: Eana, beaivváš, mánnu, beaivi idja ja áigi. Jahki. Gomuvuodámátkkit. Veaháš guhkkodagaid ja sturrodagaid birra lagas máilbmeávvosis. 4.–6. luohkká Áicevaš luonddudilálašvuođat min birrasis: Jietna, ráhta, musihkkačuojanasa el-fápmu, čuovga, speajal, govva, kompássa, magnehtat. 54

Mønsterplanen 1987 · samiske fagplaner 1989 s. 54 skann 56

Siter