Mønsterplanen 1987 · samiske fagplaner 1989, s. 53 (skann 55)

4.–6. luohkká Maid šattut ja eallit dárbbašit: Eallima vuođđu: áibmu, čáhcci, muolda ja energia. Mii dáhpáhuvvá jos okta dahje eambbo dáin osiin billašuvvet. Ruoná šattut ráhkadit sohkkara ja buhtistit áimmu. Šattut ja eallit iešguđet lágan luonddu birrasiin: Geahčadit ja čállit sierralágan šaddan birrasiid birra, dego vistti, vuovddi, jeakki, sáivačázi, bealddu, gátti, meara ja vári. Iešguđet lágan šaddobáikkiid dovddomearkkat. Elliid láhttenmállet. Mot šattut ja eallit leat heivehuvvon iešguđet lágan birrasiidda. Jahkodagaid molsašupmi. Šattuid dikšun siste ja olgun. Luonddu mánggabealálašvuohta: Álmmiigoallostagat. Mot álmmiigoallostagat leat gođđon oktii biebmobierbmin. Biebmopyramiiddat. Vahágahtti ávdnasat álmmiigoallostagain. Biebmobuvttadeapmi. Rašes šaddogottit. Luonddu nuoskideapmi ja bilideapmi. Guohcageapmi: Mot luonddus buot ođasmahtto. Sierralágan ávdnasiid guohcageapmi ja háddjen. Mot sáhttit muhtun ávdnasiid buhtistit ja ođđasit geavahit. LUONDDURIGGODAGAT JA EALÁHUSAT Váldobargu galgá addit obbalaš dieđuid luonddu resurssaid birra ja čájehit ovttastusaid gaskkal resurssaid ja ealáhusdoaimmaid. Áiggiid čađa leat olbmot birgema dihte geavahan resurssaid iešguđet láhkái. Luondduávdnasat leat nuppástuhtton olbmomámuin ja eará energia geavahemiin. Otná neavvuiguin ja teknihkain mii roggat ja geavahit luonddu ollu garraseappot go ovdal. Dan dáfus lea deatalaš ahte oahpahus meannuda mii resurssa lea, ja mo resurssat leat geavahuvvon áiggiid čađa. Dát veahkeha oahppi buorebut áddet ja ovddasvástádusa váldit resurssaid geavaheapmái boahtteáiggis. Váldobargu galgá maid obbalaš dieđuid addit resurssaid, ealáhus- ja bargodoaimmaid birra lagas birrasis. Dat galgá maiddái čájehit ovdamearkkaid nuppástuhttimis luondduresurssaid praktihkalaš geavaheapmái, omd. elfápmuin. Ohppiide ferte čilget álkis ovdamearkkaiguin konkrehtalaš ráhkadanvugiid iešguđet lágan ealáhusain, ja dieđuid stuorámus ealáhus- ja bargodoaimmain min guovlluin ja riikkas. Skuvla galgá ohppiid oažžut ipmirdišgoahtit manne lea nu dárbbašlaš luonddu gáhttet ja luondduriggodagaid máhttit hálddašit. Oahpahusas galgá bidjat deattu ekologalaš vuođđojurdagiid čilgemii ja ovddidit ipmárdusa manne luondduriggodagaid badjelmeárálaš geavaheapmi ja vahágahttin berre hehttejuvvot, go luondu nuoskkiiduvvo dahje lihkahallo. Oahppit berrejit oahppat dan luondduriggodaga birra mas sámi kultuvra lea bohcciidan ja man ala dat lea vuođđuduvvon. 1.–3. luohkká Ressurssat máná beaivválaš eallimis: Beaivváš, borramuš, bensiidna, bahtter. Álkis el-rávdnjerieggát mat čájehit energia molšašumi ja vuosttaš oahppu el-rávdnji birra. Ressurssat lagas birrasis: Meahcci, eana, čáhcci, vuovdi, olmmošlaš doaimmat. Ealáhusdoaimma ja bargosajit báikkálaš servvodagas: Iešguđet lágan bargosajit. Nuoskkideapmi: Lagas birrasa nuoskkideapmi. Riedja. Ráhta. 4.–6. luohkká Ressurssat: Energia, el-fápmu, buvttádus fievrredeapmi ja geavaheapmi. Energia ávki. Ressurssaid maid sáhttá ođasmahttit ja maid ii sáhte.

Mønsterplanen 1987 · samiske fagplaner 1989 s. 53 skann 55

Siter