Mønsterplanen 1987 · samiske fagplaner 1989, s. 48 (skann 50)

4.–6. luohkká Leat mánnán: Giella lea riggodat. Guovttegielalašvuohta. Mánát dárbbašit ovddasmorraša. Lágat ja ásahusat mat atnet mánáin fuola. Mánáid vuoigatvuohta oasi váldit mearridemiin. Mánáid bealušteaddji. Skuvla-bargosadjit: Skuvladilli sáminmánáin ovdal ja dál. Oahpponeavvut sámegillii. Oahpaheaddji. Ráđđeorgánat skuvllas. Lágat ja njuolggadusat. Buorre skuvlabiras lea buohkaid ovddasvástádus. Praktihkkálaš barggut skuvllas. Ránnágoddi: Ovttaárvosašvuohta joavkkuid gaskkas sosiálalaččat, kultuvrralaččat jna. Soabalašvuohta ja gudnejahttin. Kultuvrralaš mángga bealálašvuohta. Lagas biras: Mánáid ovddasvástádus ja vuoigatvuođat birrasis. Kultuvrraoaivmat. Mediafálaldagat. Praktihkkálaš veahkkebarggut. Johtolat: Báikkálaš johtolatgažaldagat, fuomášahttit váralašvuođaid lagasbirrasa johtolagas. Biillat ja vázzii olbmot. Sikkelastin. Muohtascooter. Barggut: Oahpahus ja bargu. Barggut lagas birrasis. Mot ealáhusat rivdet. Dievdduid ja nissoniid barggut. Barggut sihke dievdduide ja nissoniidda? SÁMI OVDDEŠÁIGI Oahppit galget váldobargguin oahpu oažžut dološ eallinvuogis, jurddašanvuogis ja servvodatdilálašvuođain. Oahppit galget muitalusaid ja iežaset jurddagovvidusa bokte áddejumi oažžut olbmuid daguin ja jurdagiin eará dilálašvuođain go dat maid dovdat. Váldodeaddu dán barggus galgá biddjot sámi historjii don doložis gitta 1600 rádjái. Sámi historjá ii sáhte sierra leat, muhto mánáid dásis galgá eará riikkaid historjá váldot mielde vuosttažettiin dakko gokko lea erenoamážit váikkuhan sámi historjái. Váldo-osiid Norgga historjjás 1600-logu rádjái ferte dattege bidjat vuođđun servvodatfága oahpahussii nuoraiddásis. Sámi servvodaga historjjás lea deatálaš deattuhit mo sámit ealáhusaideaset lundui heivehedje ja man nannosit sámiid ovdalaš osku lei lundui čadnon. Báikkálaš historjjá bargo - ja jurddašanvuohki galgá buot luohkáin leat stuorra oassin oahpus. Oahppit galget beassat deaivat iešguđet lágán historjjálaš gálduid, daiguin bargat ja dainna lágiin oaidnit mot historjá šaddá. Muhtun osiin oažžu ovddeš servvodagaid dutkat hui vuđolaččat (ekonomalaččat, sosiálalaččat ja kultuvrralaččat) ja eará fättain dušše oasi servvodateallimis (o.m.d. orrunsajit áiggiid čađa.) Lea deatálaš ahte oahppit besset gullat cukcasiid ja historjjálaš čilgehusaid sámiid birra, ja ahte oahppit skuvllas ohppet dovdat dán kulturárbbi. 1.–3. luohkká Sámi historjá: Ruovttubáikki historjá. Diiddat, cukcasat ja máidnasat. 4.–6.luohkká Sámi historjá 1600 rádjái: Sámiid orrunguovllut: Servvodatortnet (Siida). Birgenláhki: guolásteapmi, meahcásteapmi, eanandoallu ja boazodoalu álgu. Rievideapmi, vearrogáibideapmi ja gávpi. Mytologia. Risttalašvuohta. Diiddat, cukcasat ja máidnasat. Váldo-oasit Norgga historjjás 1600-logu rádjái. SÁPMI (SÁMI ORRUNGUOVLLUT), DAVVIRIIKKAT JA NORGA Váldobargu galgá addit dieđuid deatálaš geográfalaš dovddomearkkaid birra Sámis, Norggas ja Davviriikkain. Dán oktavuođas lea lunddolaš oahpahit gártta birra ja hárjehit ohppiid sierralágan gárttaid geavahit. Dás ferte maid gieđahallat stuorra servvodaga stivrenvugiid, muhto bidjat erenoamáš deattu báikkálaš 48

Mønsterplanen 1987 · samiske fagplaner 1989 s. 48 skann 50

Siter