Mønsterplanen 1987 · samiske fagplaner 1989, s. 44 (skann 46)

- addit ohppiide sierralágan dovddiidusa ja maiddái luohttámuša iežas návccaide, - oahpahit ohppiid geavahit jurddagovvidusa ja hutkálašvuođa ja movttiddahttit sin dáidduidis geavahit ja didoštallat birrasa, - addit ohppiide vejolašvuođa hárjehallat ovttasbargat earáiguin ja oahppat mot riiddut ja sierramielalašvuođat čovdojuvvojit. Oahppoávdnasat ja ovdáneapmi Birasfága sisdoallá oahppoávdnasiid 1.–6. luohkkái mat árbevirolaččat leat gullan ruovttubirasohppui, luonddu ja servvodatfágii. Maiddái dállooalu oahpu oahppoávdnasat leat čadnon plánii 1.–3. luohká vuollái. Oahpaheapmi birasfágas galgá vuhtii váldit mánáid duogáža. Vuođđun oahpaheamis galgá leat dat mii ohppiide lea oahpis, lahka ja konkrehta. Báikkálaš oahppoávdnasis lea ieš alddis árvu, muhto dat galgá maiddái seammás veahkehit ohppiid áddet apmasit áššiid. Oahpahusas galgá leat sihke báikkálaš, čearddalaš ja riikkaidgaskasaš perspektiiva vai ohppiid dovddiidusat dađistaga viiddujuvvojit. Oahppoávdnasat leat čohkkejuvvon 11 váldobargui. Muhtun váldobarggut leat sakka viidábut go earát, omd. sámi ovddešáigi, vihtta máilbmeoasi, luonddu máŋgabealálašvuohta, luonddu riggodagat ja ealáhusat. Daidda ferte geavahit eambbo áiggi go earáide. Buot váldobargguin lea čielga progrešuvdna sisdoalu dáfus smávvaskuvlla dásis gaskadássái. Eanas oassebarggut leat biddjon goappašiid dásiide. Oassebarggut 1.–3. luohká vuolde jotket 4.–6. luohká vuolde viidodaga, dárkilvuođa ja maiddái ođđa oahppoávdnasiid dáfus. Čoavddasánit oassebargguid vuolde čájehit progrešuvnna. Muhtun oassebargguin leat ollu čoavddasánit ovdamearkan áigeuovdilis áššiin. Ii leat oaivil ahte buot dáid galggašii geargat meannudit. Oahpaheaddji ferte ieš válljet daid mat buoremusat heivejit su oahpahusas. Plánas lea biddjon deaddu ekologalaš oktavuođaide, olbmuid ovttáárvosašvuhtii ja sohkabeliid ovttadássásašvuhtii. Praktihkalaš hárjehusat ja konkrehtalaš doaimmat leat oassin oahppoávdnasiin. Sámis ásset mánga álbmoga iešguđet gielaideasetguin, vieruideasetguin ja árvvuideasetguin. Danne lea fágaplánas sierra váldobargu olbmuid ja álbmogiid oktavuođa ja ovttasbarggu birra. Oahpahusa bokte galgá ohppiid iešdovdu ja iešluohttámuš nannejuvvot. Dát lea eaktun maiddái eará álbmogiid áddejupmái ja gudnijahttimii. Oahpaheapmi galgá ohppiid fuomášahttit vealaheami ja eastadit badjelgeahččama ja hejošeami. Luonddufága ja teknihkalaš surggiin leat ollu nieiddain ja gánddain iešguđet lágan dovddiidusat ja beroštumit. Oahppu, ovdamearkkat ja lágidusat fertejit heivehuvvot sihke nieiddaid ja gánddaid eavttuide. Nieiddat ja gánddat fertejit beassat ávkin geavahit dáidduideaset ja beroštumiideaset nu ahte dovddagohtet buot osiid dáin fágasurggiin. Birasfága ii galgga dušše fal dieđuid juohkit. Lea maid deatalaš ovdananhttit ovttasbargodoaimmaid, vuođđodovddiuid ja vuođđooainnuid. Deatalaš oassin oahpus lea fuobmát vuogi mot galgá gávdnat, árvvoštallat ja ovdanbuktit dieđuid. Danne lea sierra váldobargu dan birra, namalassii birasdidoštallan. Dat čujuha ahte dát proseassat eai leat dušše bargovuogit, muhto leat ieža oassin dan oahppoávdnasis mii galgá oahpahuvvot ja dat bajida dási eará oahppoávdnasiin nu ahte vástitit fágaulbmiliidda. Bargovugiid maid oahppit dán váldobarggus ohppet, besset sii geavahit eará váldobargguin. 44

Mønsterplanen 1987 · samiske fagplaner 1989 s. 44 skann 46

Siter