Mønsterplanen 1987 · samiske fagplaner 1989, s. 12 (skann 14)

beroškeahttá riikkarájiin, dán berre erenoamážit váldit vuhtii go eará sámiguovluid birra lea hupmame. Dákko bokte galget oahppit maiddái oahppat eará guovlluid birra Norggas, ja máilmmis muđui, nu ahte sis lea diehtu deahálaš áššiid birra máilmmis. Fágaplána galgá veahkehit sámi ohppiid oažžut obbalaš servvodatipmárdusa. Plána sisttisdoallá sihke geografia, historjjá ja servvodatoahpu. Sámi oahppit berrejit čuovvut dakkár fágaplána mas leat seamma váldojurdagat go dan dábálaš fágaplánas, muhto mas sámiid historjá ja kultuvra lea váldon mielde. Fágaplána sisttisdoallá sullii buot váldobargguid mat leat mielde dan dábálaš fágaplánas. Váldobargu Sápmelaččat – lea váldon eret. Dan sadjái leat biddjon guokte ođđa váldobarggu. Dán lasahusa dihte ii leat dárbu váldit eret ovttage oassebarggu. Dán láhkai sisdoallá sullii buot dat váldobargguid mat leat mielde dan dábálaš fágaplánas. Barggadettiin váldo- ja oassebargguiguin ferte juohke oahpaheaddji ieš bearráigeahččat ahte lágida oahpahusa sámi oainnuid mielde, pláne oahpahusa ovdáneami ja árvvoštallá maid guđege dásis galgá oahpahit. Sámi báikkálaš servvodagat leat iešguđet ládje nuppástuvvan, dađi mielde guđe guovllus dat leat, makkár biras doppe lea, makkár ealáhusat dain olbmuin leat ja makkár demográfalaš eavttut gávdnojit. Dajaldat sisttisdoallá buot daid deaháleamos áššiid historjjálaš duogážis ja makkár hápmis lea servvodagas. Váldo- ja oassebarggut leat ráhkaduvvon nu ahte daidda leat váldon mielde dieđut sihke geografias, histojjás ja servvodatoahpus. Sávaldat lea ahte juohke váldobargu šattašii dievaslaš ja ollis. Muhtin váldobargguide biddjo deaddu daid iešgudiid ge fágaplánain, seamma ládje go birasfága ja luondduoahpu fágaplánain. Eará oasit leat heivehuvvon fágaid gaskasaš bargun. Muhto olles fága barggadettiin leat geahččalan váldit mielde oahppoávdnasiid, veaháš juohke fágasuorggis. Servvodatoahppoplána lea 1.–6. luohká birasfágaplánaid joatkka. Birasfága čuovvu historjjálaš dáhpáhusaiid 1600 logu rádjái, servvodatfágaoahppu čuovvola fas ovdáneami 1600 logus otnážii. Plána evttoha maiddái movt ain sáhttá ovddosguvlui bargat. Mii guoská dasa maid servvodatfágas galgá oahpahit, movt dan galgá dahkat dahje makkár vugiid galgá čuovvut, de čuovvu plána seamma málle go birasfága ja luondduoahpu fágaplánat dahket. Bargguid birra lea sierra váldobargu: Guorahallat servvodaga. Dainna leat geahččalan čujuhit dan geatnegahtton barggu nu movt servvodatfága dieđuid sáhttá čohkket ja movt daiguin sáhttá ain ovddosguvlui bargat. Dat ii galgga adnot sierra bargobihttán. Go bargá eará váldobargguiguin, de galgá gevahit mángga lágán bargovugiid ja čohkket iešguđet lágán dieđuid. Plánas leat váldobarggut biddjon maŋŋálaga nu ahte ovdáneapmi galgá álgit oahppásis ja mannat vuos báikkálašguovllu dássái, das našuvnnalaš dássái ja loahpas olles máilmmi dássái. Liikká ii leat dárbu čuovvut juste dan ortnega mii plánas lea evttohuvvon go bargá daid iešguđet lágán bargguiguin. Musihkka Sámi musihkkaoahpahus bidjá vuođđun ahte musihkka lea oassin ollislaš kultuvrras. Musihkka lea giella nu go hállangiella ja rumašgiella. Musihkka lea oassin kodain ja govastagain mat leat kultuvrras. Vuođđoskuvllas lea čielga geatnegasvuohta addit sámi ohppiide oahpahusfálaldaga mii nanne sin kultuvr-

Mønsterplanen 1987 · samiske fagplaner 1989 s. 12 skann 14

Siter