Mønsterplanen 1987 · samiske fagplaner 1989, s. 64 (skann 66)

váikkuheapmi, ovttasbargu ja váttisvuođaid čoavdin. Bargobáikkiid organisašuvnnat. Fágaidlihttu. Gaskááigásaš barggut ja bargguhisvuohta. Boahtteáiggi bargodoaibma. Ekonomia ja gávppašeapmi: Priváhta ekonomia ja servvodat ekonomia. Oktašas ovddasvástádus, ekonomalaš juohkášeapmi ja birgenláhki. Norga internašuvnnalaš ruhtadilis ja gávppašeamis. Ekonomalaš ovttasbargu. DEMOKRATIA, POLITIHKKA, VÁLDI JA STIVREJUPMI Dát váldobargo galgá addit viiddis dieđuid Norgga demokráhtalaš stivrenvuogi birra ja movt dat lea ovdánan. Ferte veahkehit ohppiid ipmirdit dan jurddašanvuogi man ala demokráhtalaš stivrejupmi lea huksejuvvon, árvvoštallat movt dákkár stivrenvuohki galggašii dovdot iešguđet ge servvodatguovllus, ja movt demokratia doaibmá unnitlogu ja eanetlogu álbogiid gaskkas ja maid vuoiggalaš ovttádassášvuohta mearkkaša dán oktavuođas. Ferte buohtastahttit eará riikkaid stivrenvugiiguin. Bargu galgá čájehit mii riektidáhkádus lea, ja makkár vuoigatvuođat ja geatnegasvuođat dan mielde čuvvot juohkehačča ektui. Oahppit galget maid oahppat movt politihkalaš orgánat ja eará orgánat váikkuhit servvodahkii ja juohke olbmo eallimii. Guovddážis galgá leat oahpaheapmi juohkehačča vuoigatvuođaid birra ja makkár váikkuhanvejolašvuođat gudesge leat, ovddasvástádusat ja geatnegasvuođat maiddái skuvlaservvodagas. Ferte hubmot dan birra movt juohke olmmoš okto dahje earáiguin ovttas sáhttá leat mielde mearrideamen movt boahtteáigi galgá ovdánit. Dáinna lágiin galgá geahččalit ohppiid oahpahit šaddat jierpmálaš, demokráhtalaš ja politihkalaš jurddašeaddjin. Dát bargu ferte čadnot oktii dáčča ja sámi politihkalaš historjjáin: geahča váldobarggu vuolde «Dáčča servvodat nuppástuvvame» ja «Sámi servvodat nuppástuvvame». Politihkalaš orgánat - mearrádusat ja fápmu: Stivrenorgánat. Politihkalaš bellodagat, eará organisašuvnnat, álbmotlihkadusat. Mearridanproseassat. Fámu juogadeapmi, fápmu ja fámohisvuohta. Riektidáhkádus: Lágát ja riekti. Bahádagut. Mot caggat bahádaguid. Demokráhtalaš vuoigatvuođat, mánáid ja nuoraid vuoigatvuođat. Rievttibearáigeahčču. Stivrenvuogit eará riikkain: Iešguđet lágán demokratiat, diktatuvra. Politihkalaš jurddašanvuogit. Olmmoš ja politihkalaš mearrádusat: Maid politihkalaš mearrádusat mielddisbuktet, ja makkár váikkuhusat mearrádusain leat. Searveovddasvástádus, searvemeairrideapmi, vuoigatvuođat ja geatnegasvuođat. Demokratia báikkálaš dásis ja skuvllas. Leat mielde váikkuheame boahtteáigái. DIEHTOJUOHKIN, MEDIAT JA DAID VÁIKKUHEAPMI Ulbmil dáinna bargguin lea addit ohppiide oahpu daid iešguđet lágán gulahallangaskomiid ja mediaid birra, ja movt dat váikkuhit juohke áidna olbmui ja maiddái olles servvodahkii. Gulahallan-sáni sisdoalu birra ferte hubmojuvvot, ja oahpahusvot ahte ii galgga jurddašit dušše teknihkalaš veahkkeávdnasiid birra go gullá dien sáni. Ferte maid čilget man mánggalágán geavahanvejolašvuođat dáhtor- ja mediateknologias leat, ja makkár bohtosat dain sáhttet leat. Teknologia vejolašvuođaid ja rájiid birra ferte maid muitaluvvot. Oahpahusas galgá 64

Mønsterplanen 1987 · samiske fagplaner 1989 s. 64 skann 66

Siter