Ei liti illustrerad Noregs soga fyre folkeskulen (1894), s. 47 (skann 49)

Riksskipnad og samfundsstell. 47 ein oberst (som tilmed fører ein linebataljön), kvar landvernsbataljön under ein oberstloitnant. Bataljénen er reknad til i krigstid aa vera 750 mann og er deilt i 4 kompani, kvart under ein aptein, som so under seg heve fleire leitnantar. Floten. Mannskapet er anten leigde folk (det sjømilitære korps og handpekeop ved orlogsverven paa Horten) elder utskrivne sjøfarande i kystog distrikts-sjøtropper i Nordbds og Tromsø amt. Officérkorpset eve no fyre tidi 1 admiral, 4 14 kapteinar, 16 kapteinar og umkring 5o løitnantar. Skular. Foikeskularne giv fri undervisning til alle born millom 8 og 15 aar; fyre vaksne er der vidare undervisning aa faa i amtsskular og kveldskular. I byom finst der anten orgarskular elder middelskular, som mot skulepengar giv høgre undervisning; dei, som vil verta studentar, gjeng fraa middelskulen til gymnådsiet, som fører deim fram til universitctet. Lærarar til folkeskulen vert utdanade i Ter ingenlor i tekniske skular, styrmenner og skiperar i sj i del lar, sjøoffictrar ved sjokrigsskulen paa Horten, landofficérar paa krigsskulen i Kristiania; høgre utdaning fyre offictrar er der aa faa ved den militære hagskule i Kristiania. Universitétet syrgjer fyre den civile embætsmanns-utdaning. Ved universitétet i Kristiania er der 54 lærarar ( i sfakultet: det teol6giske, juridiske, dicinske, historisk-fil Universitets-1. arne held fyrelesningar og rettleider de studérande; tvo gonger um aaret vert der haldet embætteseksamen fyre deim, som vil ut fraa univertetet. Universitetet heve ei boksamling paa umkring 300 tusund bøker og andre store samlingar, som stend opne fyre alle. Kommunevæsenet. Kvar by og paa landet kvart prestegjeld og kvar ladestad er vanlegvis ein kommune elder eit herad; kvar kommune vel eigne umbodsmenner til aa styra sine saker, eit kommune- elder heradsstyre av formenner og repræsentantar. Helvti av baade slagom vert valt nye annatkvart aar; soleids tener kvar mann i 4 aar; men dei kann verta uppatter-valde. ⁶ Formannskapet (formennerne) heve ein ordførar, vald paa 2 aar av heile heradsstyret; det heve aa stella med heradssakerna og gjera alt paa det heste fyre heradet. greida med inntekt og utgift og føra tilsyn med rekneskapen; tilmed heve det umsuti med skule- og fatig-væsenet, som elles ligg under serleg valde styre: skulestyre og fatigkommission. I større saker tilkallar formannskapet æpræsentantarne til møte i samlat heradsstyre, serleg naar der skal latast pengar til nokot nytt bruk, verta kjøypt elder selt faste eigedomar, elder naar styremagti krev det; forslag er ikkje vedtekne, med mindre dei fær 2 tridiedeilar av deira røyster, som moter, og so trengst stadfesting av amtmannen elder kongen. 1 sumarmaanadarne kvart aar kjem ordførararne fyre kvart heradsstyre i amtet saman med futom til amtsformannskap med som ¹fr Her dryfter og vedtek dei ifterna, serleg til ; tellet osv.

Ei liti illustrerad Noregs soga fyre folkeskulen (1894) s. 47 skann 49

Siter