Ei liti illustrerad Noregs soga fyre folkeskulen (1894), s. 43 (skann 45)

utnemner alle embættesmenRiksskipnad og samfundsstell. Noreg er etter grunnlogi eit fritt, sjolvstendigt rike, som ikkhje maa verta sunderbytt elder avhendt og er sambundet med Sverike under ein konge. Styreformi er logbundet kongedøme. Kruna er erveleg i Karl Johans ætt paa mannssida. Skulde der ingen logleg erving finnast, so vel Noregs storting og Sverikes riksdag den nye kongen. Den utøvande magt heve kongen, men andsvaret heve hans statsraad. Kongen kann byrja krig og gjera fred og samlag og heve yverstyret vVyver Noregs her og flote; men samtykke av stortinget trengst, um han vil bruka krigsmagti till paagangs-krig. Kongen dei ikkje verta avsette utan Kongsgarden i Kristiania. etter dom. – Kongen kann fyreslaa loger og negta aa stadfesta («sanktionére») dei loger, som stortinget vedtek; men segjer kongen nei («véton) til eit log-vedtak, kann det verta log like vel, naar det vert vedteki likeins av tri storting, som er valde ved kvar sitt av dei stortingsval, som fylgjer etter kvarandre; kongen heve soleids utsetjande negtingsrett («suspensivt veto»). Statsraadet er skilt i tvo avdeili ta ilingi (i Stokholm), ein ini og tvo statsraadar, som kvirt aar bytest med tvo aud og den norske regjering (i Kristiania), ein ini og 6 sti som styrer kvar sitt departement. Forsætet i statsraadet heve kongen, naar han er nærverande, elles ein av statsministrarne. Kongen skal avgjera sakerna etter eiget umdøme; men finn nokon statsraad, at kongens avgjerd strid mot grunnlogi elder riksens loger elder er skadeleg fyre riket, er det hans pligt aa gjera motlegg og tilføra si meining i statsraadsprotokollen; den, som ikkje gjerer dette, vert reknad fyre aa halda med kongen og kann verta klagad fyre riksretten. Sume saker, som vedkjem riksens indre stell, kann den norske regjering avgjera; men dei største saker avgjerer kongen etter innstilling fraa regjeringi. Naar kongen er i Stokholm, vert desse sakerna fyrelagde gjenom statsraadsavdeleilingi. Statsministrar og statsraadar heve (sidan 1884) tilgjenge til aa taka deil i ordskiftom i storting, odelsting og lagting. Religion. Den evangelisk-lutherske læra er offentleg statsreligion («statskyrkja») og vert studd af staten; kongen skal hoyra til statskyrkja og vera

Ei liti illustrerad Noregs soga fyre folkeskulen (1894) s. 43 skann 45

Siter